Heb je een moestuin, dan hoef je je gewassen over het algemeen niet handmatig te bestuiven. Bijen, hommels en vliegen doen dit voor je! Toch zijn er uitzonderingen, zoals vruchtgewassen uit de komkommerfamilie. Ook als er in jouw moestuin weinig insecten zijn of als je planten in een gesloten kas kweekt, is het over het algemeen goed je planten zelf te bestuiven. Benieuwd hoe dat zit? In dit blog lees je er meer over.
Waarom is het in je moestuin belangrijk om planten te bestuiven?
In je moestuin (en over het algemeen in de natuur) is bestuiving enorm belangrijk, want:
- Vruchten groeien pas na bestuiving: tomaten, courgettes en appels vormen pas vruchtvlees wanneer de bloem is bevrucht. Zonder bestuiving heb je dan ook geen oogst.
- Bestuiving zorgt voor mooie, gelijkmatige vruchten: onvolledige bestuiving zorgt vaak voor scheve aardbeien, kromme komkommers en andere misvormde vruchten.
- Bestuiving zorgt voor nieuwe zaden: door bestuiving ontstaan de zaden waarmee planten zich voortplanten.
Bijen of handmatig bestuiven: wat werkt het beste?
In de meeste moestuinen doen bijen het grootste deel van het bestuivingswerk. Dagelijks bezoeken deze beestjes honderden bloemen. Dankzij hun harige lijfjes nemen ze veel stuifmeel mee naar de volgende bloem of plant. Jij hebt daar vrijwel geen omkijken naar.
Handmatig bestuiven kan ook, maar kost veel meer tijd en aandacht. Daar staat tegenover dat je zelf de volledige controle hebt over de planten die je met elkaar kruist. Dat maakt deze methode interessant als je raszuivere zaden wilt verzamelen.
Voor de meeste hobby- en moestuiniers blijven bijen de makkelijkste en snelste oplossing. Heb je weinig bestuivers in de tuin? Dan is handmatige bestuiving een handig alternatief. Daarnaast hebben sommige vruchtgewassen handmatige bestuiving nu eenmaal nodig en moet het in een kas vrijwel altijd.
Benieuwd hoe je bestuivers naar je moestuin trekt? In ons eerdere blog lees je hoe je je tuin insectvriendelijk maakt.
Deze gewassen hebben handmatige bestuiving nodig
Niet iedere plant kan volledig vertrouwen op bijen, hommels of de wind. Sommige gewassen produceren pas een goede oogst wanneer je zelf een handje helpt. Denk aan:
Meloenen en watermeloenen
Meloenen hebben aparte mannelijke en vrouwelijke bloemen. Vooral in de kas moet je het stuifmeel vaak zelf overbrengen om voldoende vruchten te krijgen.
Courgettes en pompoenen
Normaal gesproken bestuiven bijen courgettes en pompoenen, maar bij regenachtig weer zijn er vaak te weinig bestuivers actief, waardoor jonge vruchtjes geel worden en afsterven.
Suikermaïs
Maïs verspreidt zijn stuifmeel via de wind. Staat de plant op een beschutte plek of in een klein groepje? Schud dan voorzichtig aan de pluimen, zodat het stuifmeel op de draden van de kolven terechtkomt.
Planten in een gesloten kas
Sommige vruchtgewassen kweek je in Nederland vooral in de kas. Daar ontbreken wind en insecten grotendeels en hebben zelfs zelfbestuivende gewassen soms een helpend handje nodig. Denk aan meloenen. Die vruchten hebben aparte mannelijke en vrouwelijke bloemen, waardoor je zelf het stuifmeel moet overbrengen om voldoende vruchten te krijgen. Ook tomaten, paprika’s, pepers en aardbeien die in een kas groeien, moet je zelf bestuiven.
Groenten en fruit kunstmatig bestuiven: hoe doe je dat?
Er zijn verschillende manieren om groenten en fruit handmatig te bestuiven:
Methode 1: courgettes, pompoenen en meloenen bestuiven
Courgettes, pompoenen en meloenen hebben aparte mannelijke en vrouwelijke bloemen. De vrouwelijke bloem herken je aan het kleine vruchtje direct achter de bloemblaadjes. De mannelijke bloem staat op een lange, dunne steel en draagt alleen stuifmeel. Door zelf te bestuiven vergroot je de kans op een gezonde vruchtzetting aanzienlijk. Zo pak je het aan:
- Bestuif vroeg in de ochtend. Op dat moment zijn de bloemen net geopend en is het stuifmeel het meest bruikbaar.
- Pluk een mannelijke bloem. Verwijder voorzichtig de bloemblaadjes totdat alleen de stuifmeeldrager overblijft.
- Breng het stuifmeel over. Wrijf de stuifmeelstaaf zachtjes langs de stempel in het hart van de vrouwelijke bloem.
Methode 2: tomaten, paprika's en pepers bestuiven
Tomaten, paprika's en pepers zijn zelfbestuivend. Toch ontstaan er in een kas vaak problemen doordat er geen wind staat. Zonder beweging komt het stuifmeel minder goed los, waardoor je planten minder of geen vruchten vormen. Zo help je een handje:
- Tik zacht tegen de plant. Doe dit rond het middaguur, wanneer de luchtvochtigheid meestal lager ligt.
- Laat de bloemen trillen. Tik tegen de bloemtros, de hoofdstam of de plantensteun, zodat het stuifmeel vrijkomt.
- Gebruik een elektrische tandenborstel. Houd deze kort tegen de bloemstengel voor een trilling die natuurlijke wind nabootst.
Methode 3: aardbeien bestuiven
Voor een mooi gevormde aardbei heeft vrijwel iedere stamper in de bloem bestuiving nodig. Gebeurt dat niet goed, dan ontstaan vaak misvormde of onregelmatige vruchten. Laat je aardbeien in de kas volledig met rust, dan gaat dit vaak mis. Zo bestuif je aardbeien handmatig:
- Pak een zacht, droog kwastje. Een aquarelkwast werkt hiervoor uitstekend.
- Neem het stuifmeel op. Beweeg het kwastje voorzichtig langs de gele rand met stuifmeeldraden.
- Bestuif het hart van de bloem. Veeg vervolgens over het volledige middenstuk waar de stampers zitten.
- Herhaal de volgende dag. Door twee dagen achter elkaar te bestuiven, vergroot je de kans dat alle delen van de toekomstige aardbei zich goed ontwikkelen.
Welke gewassen hoef je niet kunstmatig te bestuiven?
Gelukkig zijn er ook planten waarbij je je over de bestuiving geen zorgen hoeft te maken. Bladgroenten zoals sla en spinazie, maar ook wortels, radijsjes en bieten oogst je meestal voordat ze bloeien. Bestuiving speelt daarbij dus geen rol. Ook bonen en erwten redden zichzelf prima. Deze gewassen bestuiven vaak al voordat de bloem volledig open is. Je hoeft dan geen extra hulp te bieden.
Koop zaden voor jouw moestuin bij Allezadenkopen.nl
Nu weet je hoe je ervoor zorgt dat al jouw vruchtgewassen een mooie oogst leveren. Ben je klaar om te zaaien? Koop jouw nieuwe zaden dan bij Allezadenkopen.nl. Bestel je ze op een werkdag voor 12:00 uur 's middags, dan verzenden we ze dezelfde dag nog. Zo kun jij snel aan de slag met je eigen groenten en fruit.
